Poëzie van de straat

Als het gaat over jongeren die over de schreef gaan, gaat het vaak ook over straattaal. Over woorden, begrippen die meteen duidelijk maken dat je van de straat bent. En niet van de witte boorden. Niet van de negen tot vijf-mentaliteit en zeker niet van het gewone leven. Je bent van het rauwe leven, van de harde mentaliteit. En tegelijk van de codes die gelden op straat. Codes die gaan over eer, respect, vertrouwen en zeker over nooit, echt helemaal nooit 'snitchen'. Wat daarmee bedoeld wordt snapt iedereen.
Naast de straattaal bestaat er ook zoiets als straatpoëzie. Die kom je tegen in graffiti. Let maar eens op, daarin lees je soms prachtige filosofische inzichten, scherpe observaties en ja, ook bijzonder grappige sociaal-maatschappelijk commentaren. Straatpoëzie kom je natuurlijk vooral tegen in rapmuziek. Geboren in de VS, maar ook hier heeft de rap zich enorm ontwikkeld. Zelf was ik behoorlijk onder de indruk van die allereerste cd van Extince. Wat een taalvirtuoos. Maar ook van Osdorp Posse, die meer de rauwe Amsterdamse taal en cultuur vertegenwoordigden.
In de jeugdinrichtingen waar Jaap en ik onze workshops deden en doen is rap (of beter de hele hiphop-cultuur) een vast gegeven. Het is dé vorm waarin veel jongeren daar zich willen uitdrukken. Dus de gedichten - de teksten - die ze tijdens onze workshops schrijven zijn meestal rapteksten. Sommige jongeren zijn heel getalenteerd en hebben dan vaak ook al wat podium- en soms ook studio-ervaring.
Desmond, een van onze workshopbegeleiders, is zelf rapper en van de straat. Hij weet geweldig verbinding te maken met de jongeren met een mix van stimuleren en motiveren en begrenzen en directheid. Als hij een van zijn raps daar brengt, betekent automatisch respect. En heel soms is de sfeer zo goed dat een of twee jongeren met hem gaan freestylen. Zulke momenten zijn hoogtepunten. Voor de jongeren, maar zeker ook voor ons. Want dan is de sfeer er een van verbondenheid en gelijkwaardigheid. Dan hoort iedereen er bij. En dat is voor deze jongeren helaas lang niet altijd zo.