Als het gaat over jongeren die over de schreef gaan, gaat het vaak ook over straattaal. Over woorden, begrippen die meteen duidelijk maken dat je van de straat bent. En niet van de witte boorden. Niet van de negen tot vijf-mentaliteit en zeker niet van het gewone leven. Je bent van het rauwe leven, van de harde mentaliteit. En tegelijk van de codes die gelden op straat. Codes die gaan over eer, respect, vertrouwen en zeker over nooit, echt helemaal nooit 'snitchen'. Wat daarmee bedoeld wordt snapt iedereen.
Naast de straattaal bestaat er ook zoiets als straatpoëzie. Die kom je tegen in graffiti. Let maar eens op, daarin lees je soms prachtige filosofische inzichten, scherpe observaties en ja, ook bijzonder grappige sociaal-maatschappelijk commentaren. Straatpoëzie kom je natuurlijk vooral tegen in rapmuziek. Geboren in de VS, maar ook hier heeft de rap zich enorm ontwikkeld. Zelf was ik behoorlijk onder de indruk van die allereerste cd van Extince. Wat een taalvirtuoos. Maar ook van Osdorp Posse, die meer de rauwe Amsterdamse taal en cultuur vertegenwoordigden.
In de jeugdinrichtingen waar Jaap en ik onze workshops deden en doen is rap (of beter de hele hiphop-cultuur) een vast gegeven. Het is dé vorm waarin veel jongeren daar zich willen uitdrukken. Dus de gedichten - de teksten - die ze tijdens onze workshops schrijven zijn meestal rapteksten. Sommige jongeren zijn heel getalenteerd en hebben dan vaak ook al wat podium- en soms ook studio-ervaring.
Desmond, een van onze workshopbegeleiders, is zelf rapper en van de straat. Hij weet geweldig verbinding te maken met de jongeren met een mix van stimuleren en motiveren en begrenzen en directheid. Als hij een van zijn raps daar brengt, betekent automatisch respect. En heel soms is de sfeer zo goed dat een of twee jongeren met hem gaan freestylen. Zulke momenten zijn hoogtepunten. Voor de jongeren, maar zeker ook voor ons. Want dan is de sfeer er een van verbondenheid en gelijkwaardigheid. Dan hoort iedereen er bij. En dat is voor deze jongeren helaas lang niet altijd zo.

Die dag ben ik onderweg naar een afspraak voor onze stichting. Via via zijn we in contact gekomen met Marike van Seedz Zorg (.nl). Zij heeft een spannende overstap gemaakt van een directierol in het mbo naar het runnen van een stichting die - zoals ze het zelf zeggen - investeert in jongeren. Zonder poespas en uitgaande van wat de jongere allereerst nodig heeft. Als die jongere dan bijvoorbeeld zo van straat komt eerst maar eens een bed. Fatsoenlijk eten. Een douche. En verder niet meteen duwen en trekken. Geef tijd. Geef rust. Geef ruimte. Later vertel ik er nog wel eens meer over.
Ik sta dus op het perron van de metro onder Rotterdam CS. Een beetje te mijmeren. Mijn rode rugzak om. Er stapt een jongen op me af. Kop groter dan mij. Duistere blik. En hij is met twee vrienden. De jongen komt recht tegenover me staan. Bijna neus tegen neus. Kijkt recht in mijn ogen. Zegt niets. Staat onbeweeglijk. Dreigend. Ik doe nog even niets. Snap er niks van.
Dan komt de metro. Ik loop om de jongen heen en stap erin. Het zijn maar een paar haltes. In mijn ooghoek zie ik twee RET-beveiligers zitten. Ondertussen zijn de twee vrienden gaan zitten. De jongen loop op me af. Ik denk nog 'als ik een tik krijg, grijpen die beveiligers wel in'.
Hij staat weer onbeweeglijk tegenover me. Weer op tien centimeter. Het gekke is dat ik me niet eens echt bedreigd voel. Ik snap het gewoon niet. Dan stelt hij de vraag. 'Ben jij politieagent?'
En precies op dat moment zie ik wie hij is. Dus ik antwoord meteen: 'Nee, maar heb jij die poster nog?' Op dat moment valt alle agressie van hem af. 'Ehh ja...' antwoordt hij. 'En wat heb je ermee gedaan?' Daar hoeft hij niet lang over na te denken: 'Die heb ik aan mijn moeder gegeven.' 'Dat is het mooiste wat je kunt doen', zeg ik tegen hem. Hij glimlacht.
Dan komt de uitleg: 'Weet je, gezichten vergeet ik nooit. Maar soms weet ik niet meer waarvan ik iemand ken.' Ik begrijp het en dat zeg ik ook tegen hem. Vervolgens vraag ik hoe het met hem gaat. Het antwoord is wat vaag. Daarna loopt hij terug naar zijn vrienden en legt hen uit waarom het anders is gelopen dan hij dacht. Ik kom even bij ze zitten en maak nog een praatje. Dan stopt de metro bij mijn halte. Ik groet de jongens en stap uit. In de Joubertstraat wachten ze al op me.